Le Monde selon Gabriel
van Andreï Makine
Wereldpremière op 15 mei 2009
Schouwburg van Amstelveen
Regie : Murielle Lucie Clément
m.m.v.
Fernand Huard, Angel Liegent, Gaëtane Bouchez, Lilja Björk Hermannsdóttir,
Christophe Chaplet, Georges Djodji Agossou, Jean-Michel Crapanzano
In het Frans met Nederlandse boventiteling
****************
In Le monde selon Gabriel van Andreï Makine (Le Testament Français) worden actuele thema’s zoals de consumptiemaatschappij en lethargie, in een mogelijke toekomst geplaatst, waarin de televisie de geest uitzuigt en totaal afhankelijk maakt. Morgen zal deze wereld misschien de onze zijn. Het woord is er verboden, dichters zijn aan de schandpaal genageld. Een alom aanwezig medium regeert over een kudde van negen miljard kijkers: vier toneelspelers vertolken voor een camera de liefde en de haat die de mensheid bezig houden. Een mysterieuze Grote Magiër becommentarieert hun spel. Het is niet meer nodig om te denken, omdat we alleen nog maar beelden consumeren. Wie manipuleert ons geweten? Le monde selon Gabriel knoopt aan bij de romans van Boulgakov en de drama-turgische stoutmoedigheid van Maïakovski. Het is een daad tegen de "dictatures douces" die ons bespieden en een daad van geloof in de krachten die ons kunnen bevrijden van de rollen die domheid en angst ons veroordelen te spelen.
Andreï Makine is erin geslaagd een stuk te schrijven waarvoor wij onze ogen niet kunnen sluiten. Dit maal kiest hij voor de dialoog om de boodschap over te brengen. Le monde selon Gabriel houdt het midden tussen een Frans literair middeleeuws mysterie en een Russisch theaterstuk van hoog niveau. De aandacht van de lezer wordt opgewekt door de afstand die de schrijver weet te handhaven tot zijn innerlijk, hetgeen tot uiting komt in verschillende steeds terugkerende symbolen die aan zijn brein ontspruiten en waarmee de lezer zich kan identificeren, zoals bijvoorbeeld de antilope (heel onhandig en lomp dit maal) die de acteurs vergezeld. Dit drama is een evenwichtig meesterwerk dankzij een schrijfstijl waarbij alle codes en stilzwijgende regels worden gehanteerd die overeenkomen met die van onze maatschappij (of van een toekomstige maatschappij).
Een wereld waarin het woord verbannen is en waar men nog slechts communiceert d.m.v. een mobiele telefoon. Dichters zijn geketend en gekneveld; negen miljard mensen zitten aan de beeldbuis gekluisterd en kijken naar scènes die gemimed worden door 4 acteurs en becommentarieerd door de ‘Grote onzichtbare magiër’: Le Choc des civilisations, Le Palmarès des victimes, La Révolution culturelle. Globalisering manipuleert het geweten en verandert de mensen in zombies die de dictatuur van de ononderbroken stroom voorge-kauwde informatie opsponsen.
Een van de meest fantastische dingen bij het lezen van Makine is zijn niet te evenaren stijl, waarbij hij op magische wijze door het veranderen van de ‘belichting’ de ironie van de droom afwisselt met de virtuele realiteit, dit vergroot het leesplezier naarmate men in het boek vordert. Hierbij kunnen we denken aan de verschillende tinten melkachtig wit in de tragedie Crime d’Olga Arbélina, zoals de doorzichtige regenbogen of aan de winterse metamorfosen die zich afspelen in de kwijnende sneeuw in Au temps du fleuve Amour.
In Le monde selon Gabriel, laat Andreï Maikine ons een ander kleurenpalet zien, n.l. een van barok en orthodox goud door elkaar, waarvan de kleuren zacht reflecteren op de har-de beschrijving van een wereld waarin wij wegglijden, onbewust van het gevaar dat op de loer ligt, terwijl een stilzwijgen de taal van de dichter vervangt. Opgelegde drogbeelden, de dominante rol van de media-iconen moeten met kracht worden verworpen en de mensen moeten leren om lief te hebben om te voorkomen dat ze nietig worden verklaard, hetgeen onverbiddelijk hun lot is en hetgeen hen dreigt op te slokken en te verslinden als zij er de voorkeur aan blijven geven in hun gewatteerde deken van uiterlijke schijn te blijven hangen. Zij moeten het licht zien te vinden en uitstijgen boven het materiële doel van het bestaan.
Zal Le monde selon Gabriel van Andreï Makine de nodige opschudding kunnen veroor-zaken om onze, als een Belle au bois dormant, in slaapgevallen maatschappij wakker te schudden. Een maatschappij die wellicht behekst is maar helaas al te vaak ook mede-plichtig en toegeeflijk is. Volgens Gabriel, is het toegestaan om hoop te koesteren en wacht de wereld op iemand die de doof makende muur van de verstikkende media, die haar aan banden leggen, over durft te klimmen.
**********
Andreï Makine is erin geslaagd een stuk te schrijven waarvoor wij onze ogen niet kunnen sluiten. Dit maal kiest hij voor de dialoog om de boodschap over te brengen. Le monde selon Gabriel houdt het midden tussen een Frans literair middeleeuws mysterie en een Russisch theaterstuk van hoog niveau. De aandacht van de lezer wordt opgewekt door de afstand die de schrijver weet te handhaven tot zijn innerlijk, hetgeen tot uiting komt in verschillende steeds terugkerende symbolen die aan zijn brein ontspruiten en waarmee de lezer zich kan identificeren, zoals bijvoorbeeld de antilope (heel onhandig en lomp dit maal) die de acteurs vergezeld. Dit drama is een evenwichtig meesterwerk dankzij een schrijfstijl waarbij alle codes en stilzwijgende regels worden gehanteerd die overeenkomen met die van onze maatschappij (of van een toekomstige maatschappij).
Een wereld waarin het woord verbannen is en waar men nog slechts communiceert d.m.v. een mobiele telefoon. Dichters zijn geketend en gekneveld; negen miljard mensen zitten aan de beeldbuis gekluisterd en kijken naar scènes die gemimed worden door 4 acteurs en becommentarieerd door de ‘Grote onzichtbare magiër’: Le Choc des civilisations, Le Palmarès des victimes, La Révolution culturelle. Globalisering manipuleert het geweten en verandert de mensen in zombies die de dictatuur van de ononderbroken stroom voorge-kauwde informatie opsponsen.
Een van de meest fantastische dingen bij het lezen van Makine is zijn niet te evenaren stijl, waarbij hij op magische wijze door het veranderen van de ‘belichting’ de ironie van de droom afwisselt met de virtuele realiteit, dit vergroot het leesplezier naarmate men in het boek vordert. Hierbij kunnen we denken aan de verschillende tinten melkachtig wit in de tragedie Crime d’Olga Arbélina, zoals de doorzichtige regenbogen of aan de winterse metamorfosen die zich afspelen in de kwijnende sneeuw in Au temps du fleuve Amour.
In Le monde selon Gabriel, laat Andreï Maikine ons een ander kleurenpalet zien, n.l. een van barok en orthodox goud door elkaar, waarvan de kleuren zacht reflecteren op de har-de beschrijving van een wereld waarin wij wegglijden, onbewust van het gevaar dat op de loer ligt, terwijl een stilzwijgen de taal van de dichter vervangt. Opgelegde drogbeelden, de dominante rol van de media-iconen moeten met kracht worden verworpen en de mensen moeten leren om lief te hebben om te voorkomen dat ze nietig worden verklaard, hetgeen onverbiddelijk hun lot is en hetgeen hen dreigt op te slokken en te verslinden als zij er de voorkeur aan blijven geven in hun gewatteerde deken van uiterlijke schijn te blijven hangen. Zij moeten het licht zien te vinden en uitstijgen boven het materiële doel van het bestaan.
Zal Le monde selon Gabriel van Andreï Makine de nodige opschudding kunnen veroor-zaken om onze, als een Belle au bois dormant, in slaapgevallen maatschappij wakker te schudden. Een maatschappij die wellicht behekst is maar helaas al te vaak ook mede-plichtig en toegeeflijk is. Volgens Gabriel, is het toegestaan om hoop te koesteren en wacht de wereld op iemand die de doof makende muur van de verstikkende media, die haar aan banden leggen, over durft te klimmen.
***********